Uydu ile altın arama Türkiye’de iki sorunun cevabını ister, ve bu cevaplar farklı haritalarda durur. Birincisi hukuki: aradığınız alan MAPEG kayıtlarında boş mu, kanun size hangi ruhsat dönemlerini ve hangi yükümlülükleri veriyor? İkincisi jeolojik: o alanın içinde alterasyon, yapı ve ana kaya, saha çalışmasına para harcamayı haklı çıkaracak kadar var mı? Altın uydu görüntüsü ikinci soruya yardım eder, ilkine yardım etmez. Ruhsat ise ilkini unutanı pahalıya düşürür.

Deneyin: arama ruhsatı bedeli hesaplayıcısı →

“Takaddüm hakkı, maden hakkı için ilk müracaat edene tanınan önceliktir.”

MAPEG, arama ruhsatı ve altın: Türkiye’de ruhsat sistemi nasıl işliyor

Çerçeve 3213 sayılı Maden Kanunu‘dur. Kanun’daki “Genel Müdürlük”, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’na bağlı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü’dür, yani MAPEG. Madenler gruplara ayrılır ve altın, gümüş, platin, bakır, kurşun, çinko gibi metaller IV. Grup’un (c) bendinde sayılır. IV. Grup madenler arama ruhsatı ile aranır. Maden hakları T.C. vatandaşlarına, Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına göre kurulmuş tüzel kişiliği olan şirketlere ve yetkili kamu kuruluşlarına verilir, tek bir gerçek veya tüzel kişi adına. Yabancı bir yatırımcı için bu, genellikle Türkiye’de kurulmuş bir şirket üzerinden ilerlemek demektir. Hukuki danışmanlık vermiyoruz, bunu bir Türk avukatla netleştirin.

Başvuru şöyle işler. IV. Grup madenler için müracaatlar, 1/25.000 ölçekli topoğrafik harita koordinatlarına dayanan noktalarla sınırlanan alanlar için doğrudan Genel Müdürlüğe yapılır. Talep edilen alanın müsait kısmı başvuru tarihinde başvurana bildirilir. İki ay içinde ön inceleme raporu, mali yeterliliği de içeren maden arama projesi ve ruhsat bedeli verilmezse, o alanlar başka bir işleme gerek kalmadan yeniden başvuruya açılır. Kanun, genel hükmünde ayrıca toplam yatırımın yüzde beşi kadar yatırım teminatı da öngörür. Müracaatlarda öncelik hakkı esastır ve müracaat için işletme ruhsatı taban bedeli yatırılır. Altın aramada ruhsatın alanı en çok 2.000 hektar olabilir.

Uydu ile altın arama projesinin dönemleri ve rezerv şartı

Arama ruhsatının düzenlenmesinden sonraki ilk yıl ön arama dönemidir. Onu IV. Grup madenlerde iki yıllık genel arama, ardından dört yıllık detay arama dönemi izler. Detay arama döneminin sonuna kadar üç boyutu ve miktarıyla rezerv belirlenmiş olarak işletme ruhsatı talebinde bulunulmazsa ruhsat iptal edilir. Her dönemin faaliyet raporunun dönem sonuna kadar MAPEG’e verilmesi zorunludur, verilmezse teminat irat kaydedilir. Fizibilite çalışması gerekçesiyle başvurulursa detay aramadan sonra iki yıllık bir fizibilite dönemi eklenebilir.

Projeyi kim hazırlar, ruhsat devredilebilir mi

Kanun, arama dönemlerine ait projelerin, faaliyet raporlarının ve diğer belgelerin yetkilendirilmiş tüzel kişilerce hazırlanmasını ister. Bunlar MAPEG’in yetkilendirdiği, kanunda tanımlı tüzel kişilerdir. Bu yüzden uydu ile altın arama çalışması MAPEG’e verilecek arama projesinin yerine geçmez, ona girdi sağlar: hedef bölgeleri, öncelikleri ve ilk dönemin işlerini gerekçelendirir. Arama projesini ve raporları yetkilendirilmiş kuruluşla hazırlamayı planlayın.

Ruhsatın devri mümkündür, ama koşulludur. Maden ruhsatları, görünür rezerv geliştirme hakkı ve buluculuk hakkı devredilebilir. Devirden önce ruhsat bedelinin iki katı tutarında devir bedeli alınır ve devir Bakanlık onayıyla gerçekleşir. Maden hakkı hisselere bölünemez, her biri bir bütün olarak işlem görür. Ayrıca madenler Devletin hüküm ve tasarrufu altındadır ve bulundukları arazinin mülkiyetine tabi değildir. Bu, arazi sahibinin altın üzerinde bir hakkı olmadığı anlamına gelir, ama arazi kullanımı için ayrı izinler gerekebilir.

Buluculuk hakkı yatırımcının ilgisini çeker. Ruhsat sahibi, UMREK koduna göre hazırlanan teknik raporlarla bildirdiği kaynak veya rezervin bulucusu sayılır. Bulunan maden başkası tarafından işletilirse bulucu, o alandan üretilen maden için yıllık ocak başı satış tutarının yüzde 1’i kadar buluculuk hakkı alır. Bir arama şirketi için bu, projeyi satmadan önce bile değer yaratan bir mekanizmadır.

Arama ruhsatı bedeli ve Devlet hakkı: altın arama ne kadara mal olur

Uydu ile altın arama bütçesini çıkarırken Maden Kanunu’ndaki formül basittir: arama ruhsat bedeli = taban bedel + (ruhsat alanı x hektar başına bedel). Kanundaki tutarlar arama ruhsatları için 1.000 TL taban bedel ve IV. Grup için hektar başına 10 TL’dir. Bu tutarlar her yıl, Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranı kadar artırılır. 2.000 hektardan büyük alanlarda bedel 2.000 hektara göre alınır. Bedel her yıl ocak ayının sonuna kadar yatırılır. Bu yüzden aşağıdaki hesaplayıcıya kanundaki taban tutarlar yazılıdır, ama güncel tutarı yazabilmeniz için bir çarpan alanı da vardır.

Uydu ile altın arama bütçesinde ruhsat bedeli işin küçük kalemidir. Üretime geçildiğinde asıl yük Devlet hakkıdır. Kanunun 14. maddesine göre IV. Grup’tan altın için oran, ekli (3) sayılı tabloda gösterilir ve Londra Borsası ortalama değerine, yani ons fiyatına bağlıdır. Ons 800 doların altındaysa oran yüzde 1, 5.101 dolar ve üzerindeyse yüzde 25 olur. Kanunun 14. maddesindeki özel indirimlerden (yurt içindeki entegre tesis, yeraltı işletmesi) altın yararlanamaz. Madde 9’a göre ise ürettiği altını yurt içinde ve kendi tesisinde işleyenlerde Devlet hakkının yüzde 40’ı alınmaz.

İşletmeye geçince: işletme ruhsatı bedeli ve rehabilitasyon bedeli

Detay arama rezerv ortaya koyarsa işletme ruhsatına geçilir ve maliyet yapısı değişir. Kanunun (2) sayılı tablosunda IV. Grup (c) bendi için hektar başına bedel 36 TL, katsayı 3,21’dir ve 35.000 hektarı aşan ruhsatlarda bedel 35.000 hektar üzerinden alınır. Bu tutarlar da arama bedelleri gibi her yıl yeniden değerleme oranıyla artar. İşletme izni olan ruhsatlardan her yıl en az ruhsat bedelinin yüzde 50 fazlası kadar Devlet hakkı alınır. 7554 sayılı Kanun’la gelen yeni bir kalem ise rehabilitasyon bedelidir: kanuna göre bu bedel işletme ruhsat bedeli kadardır, kamu bankalarında açılan özel hesapta tutulur ve yalnızca rehabilitasyon için kullanılır.

Arama şirketi için bunun anlamı basittir. Uydu ile altın arama aşamasında hesaba katılması gereken yük arama ruhsat bedeliyken, fizibilite modelinde artık üç kalem bulunur: işletme ruhsat bedeli, rehabilitasyon bedeli ve ons fiyatına bağlı Devlet hakkı. Bu üçünü baştan modele koymayan bir proje, sondaj öncesinde erken bir yatırımcı sunumunda zorlanır.

Batı Anadolu’da altın: iki bilinen maden ve bir yarımada

Türkiye’de uydu ile altın arama, tek tip bir yatak aramak değildir. Batı Anadolu’da en az üç farklı sistem birbirine çok yakın durur, ve her birinin uydudaki izi başka olur.

Kışladağ (Uşak): büyük tonajlı, düşük tenörlü bir porfir

Eldorado Gold’un yayımladığı verilere göre Kışladağ, Uşak ilinde, Menderes Masifi çekirdek kompleksinin şist ve gnays temeli üzerindeki volkanik ve volkanoklastik istifin içinde yer alan bir altın porfiridir. Maden açık ocak ve yığın liçi ile işletilir, şirketin 2025 verisinde 12,87 milyon ton cevher işlenmiş, tenör 0,73 g/t olmuştur ve 168.701 ons üretilmiştir. Şirket ömrü 2038’e kadar 13 yıl olarak veriyor. Bu rakamlar yayın tarihli, güncel olanı şirketin sitesinde görebilirsiniz.

Burada uydu açısından bizim okumamız şu: porfir tipi sistemlerde alterasyon halkası geniştir ve orta çözünürlüklü görüntüde okunabilecek olan çoğu zaman budur. Hedef metalin kendisi değil, çevresindeki kil, silis ve demir oksit halkalarıdır.

Efemçukuru (İzmir): dar ama zengin damarlar

Aynı şirketin Efemçukuru sayfası, İzmir’deki yatağı Üst Kretase filit ve şistleri içinde, ara sülfidasyonlu epitermal bir altın yatağı olarak tanımlar. Yeraltı işletmesi ve flotasyon devresiyle çalışır ve 2025 verisinde tenör 4,88 g/t, üretim 72.482 onstur. İki yatak arasındaki tenör farkı yaklaşık yedi katı bulur: Kışladağ 0,73 g/t, Efemçukuru 4,88 g/t. Ancak Efemçukuru’nun damarları dardır. Dar damarlar uydunun çözünürlüğünün çok altındadır, bu yüzden uydu damarı değil, damarın çevresindeki alterasyonu ve yapıyı gösterir.

Biga Yarımadası (Çanakkale): MTA’nın kendi uydu çalışması

Biga’daki alterasyon bölgelerini uydu ile aramanın gerçek bir örneği, MTA Uzaktan Algılama Merkezi çalışanlarının yazdığı, 2004 tarihli ASTER çalışmasıdır. Çalışma, Miyosen yaşlı asidik volkanikler üzerinde alunit ve kaolinit tespitini iki yöntemle karşılaştırır ve sonuçları 19 sahada yerde doğrular. Spektral indeks yöntemi 19 sahanın 13’ünde alunit tespit etti. Bant oranı yöntemi kaolinit için 11, alunit için 8 sahada işe yaradı. Yazarlar, spektral indeksin alunit, bant oranının kaolinit için daha iyi olduğu sonucuna varıyor.

Çalışmanın jeoloji bölümü, Biga’nın neden uydu için uygun bir laboratuvar olduğunu da anlatır. Yarımadanın temelini Triyas öncesi metamorfik kayalar, yani gnays, amfibolit ve mermerden oluşan Kazdağ Grubu kurar. Üzerine uyumsuzlukla Mezozoyik tortullar ve Miyosen yaşlı ara bileşimli volkanikler gelir. Silisleşmiş ve killeşmiş alterasyon zonları, Eosen’den Miyosen’e volkanizmanın etkin olduğu yerlerde ve andezit, dasit, riyolit ile piroklastik kayaların yaygın olduğu orta kesimde belirlenmiştir. Çalışma alanı 60 x 60 kilometrelik tek bir ASTER sahnesine sığıyor. Bu kadar geniş bir alanı sahada yürüyerek taramak aylar alırdı, uydu taramasını ise bir iş günü sürer.

Uydu ile altın arama: Türkiye’de ne görünür, ne görünmez

Uydu ile altın arama, uydunun altını görmesiyle ilgili değildir. Uydu, yüzeyden yansıyan ışığı ölçer. Hidrotermal alterasyon, kil mineralleri ve demir oksitler gibi bazı mineraller bu ışıkta iz bırakır. Yani yapılan iş, potansiyeli olabilecek araziyi öne çıkarmak. Altın aramada bu işin ne kadar iyi sonuç vereceğini Türkiye’de iklim ve arazi belirler.

İklim: Ege’de yaz kuraktır, Karadeniz’de bulut

Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nün iklim sınıflandırması, nemli Akdeniz ikliminde yaz yağışının yıllık toplamın yüzde 2’sinden az, yarı nemli Akdeniz ikliminde ise yüzde 5’ten az olduğunu yazar. Marmara’da bu pay yüzde 10 ila 15’tir. Karadeniz kıyılarında ise bütün mevsimler yağışlıdır. Doğu Anadolu’nun karasal ikliminde kış ortalama sıcaklığı sıfırın altındadır. Bu üç cümle, görüntü takvimi için yeter. Bizim kuralımız: Akdeniz ikliminde yaz görüntüsü büyük olasılıkla temiz, Karadeniz kıyısında temiz sahne nadir, Doğu Anadolu’da kış görüntüsü kar altındadır.

Uygulamada bu, görüntü planını ruhsat planıyla birlikte yapmak demektir. Ege ve İç Anadolu’daki bir poligon için yaz sonu sahneleri öncelikli olur. Marmara’da yaz yağışı payı yüzde 10 ila 15 olduğu için temiz sahne bulmak biraz daha zordur. Karadeniz kıyısındaki bir alanda ise tek bir temiz sahneye güvenmek yerine, aynı alanın birçok yılın sahnesini birleştirmek gerekir. Bunun hiçbiri bir tahmin değildir, hepsi MGM’nin yayımladığı yağış rejimlerinin doğrudan sonucudur. Kendi projeniz için görüntü arşivini önce sayın, sonra poligonu çizin.

Sensörler: ASTER’in SWIR’i ölü, Sentinel-2 hayatta

Alterasyon haritalamasının en eski aracı ASTER’dir ve Biga çalışması da onu kullanır. Ama NASA’nın ASTER SWIR uyarısına göre SWIR dedektörleri 2008-2009’da çalışmaz hale geldi, bu yüzden SWIR için yalnızca arşiv görüntüleri kalır. Aynı alanda yeni bir ASTER SWIR sahnesi yoktur. Sentinel-2’nin ise 13 bandı var, görünür ve yakın kızılötesi bantları 10 metre, iki SWIR bandı (1.612 ve 2.191 nm) 20 metre çözünürlüktedir ve nominal olarak 5 günde bir geçer. 2.191 nm civarı, USGS spektral kütüphanesinde muskovit ve kaolinitin yaklaşık 2,2 mikrometrede soğurma özelliği gösterdiği bölgedir.

Sivas’taki Ağmaşat Platosu’nda Canbaz, Gürsoy ve Gökçe (2017) ASTER SWIR bantlarına dekorelasyon germe ve temel bileşen analizi uygulayarak alterasyon sınırlarını çıkardı ve sonuçların arazide hazırlanan jeoloji haritasıyla büyük ölçüde örtüştüğünü bildirdi. Orta Anadolu’da Tozun ve Özyavaş’ın ASTER çalışması da Hamurcu çevresinde yüksek sülfidasyonlu epitermal sisteme özgü bir alterasyon deseni gösteriyor. Bunlar uyduyu doğrulayan, ama arazi çalışmasının yerini almadığını gösteren çalışmalardır.

Altın uydu görüntüsü okurken sık yapılan beş hata

• ⚠ Tek bir bant oranını harita sanmak. Biga çalışması, yöntem değişince tespitin değiştiğini gösteriyor: 19 sahada her yöntem her minerali bulmadı.
• ✔ Mevsimi görmezden gelmek. Karadeniz’de bulutlu, Doğu Anadolu’da karlı sahneden alterasyon çıkarmaya çalışmak, haritayı değil gürültüyü çizer.
• 📊 Alterasyonu altınla karıştırmak. Alunit ve kaolinit kurşun, çinko ve bakır için de göstergedir.
• ⚠ Ölçeği karıştırmak. Başvuru 1/25.000 harita koordinatlarıyla yapılır, Sentinel-2’nin SWIR pikseli 20 metredir. Piksel kenarına başvuru sınırı çekmek, sınırı yanlış yere koymaktır.
• ✔ Eski ASTER SWIR sahnelerini yeni sanmak. Sensörün SWIR bantları 2008-2009’dan beri kapalıdır, bu yüzden tarihi doğrulanmayan bir SWIR haritası şüphelidir.

Bir uydu ile altın arama çalışması pratikte şu sırayla ilerler. Önce poligon, 7. maddedeki korunan alanlar ve ormanla üst üste bindirilir. Sonra mevsime uygun sahneler seçilir. Ardından alterasyon ve yapı katmanları çıkarılır, bunlar bilinen yataklarla ve MTA haritasıyla karşılaştırılır. En sonunda hedefler sıralanır ve her biri için saha doğrulama işi yazılır: numune, jeofizik, hendek. Yöntemin değeri sondajı azaltmasında değil, sondajı nereye koyacağınızı daraltmasındadır.

Başvurudan önce uyduyla kontrol edilecekler ve yerel veri kaynakları

Kanunun 7. maddesi, özel çevre koruma bölgeleri, milli parklar, sulak alanlar, yaban hayatı koruma sahaları, ormanlar, kültür ve turizm koruma bölgeleri, sit alanları, birinci derece askeri yasak bölgeler ve 1/5.000 ölçekli imar planı onaylı alanlar gibi yerlerin koordinatlarının ilgili kurumlarca MAPEG’e bildirilmesini öngörür. Bu alanlarda ruhsat düzenlenmeden önce MAPEG, ilgili kurumdan izin ister ve kurum üç ay içinde cevap verir. Orman alanlarında farklı bir izin düzeni vardır. Başvuru çokgeniniz bu sınırlara ne kadar giriyorsa süreç o kadar uzar.

Ormanlar için ayrı bir düzen var. Devlet ormanlarında maden aranması ve işletilmesi ile gerekli tesis, yol, enerji ve su altyapısına, MAPEG’in talebi üzerine üç ay içinde yirmi dört ay süreyle bedelsiz izin verilir, talep edilirse bu süre on iki ay uzatılır. İzin süreçleri için gereken kurum görüşlerini ve ÇED belgelerini de MAPEG alır. Kısıtlamanın nedeni ortadan kalkarsa o alan ihale yoluyla aramaya açılır. Yani bugün “kapalı” görünen bir alan, ileride ihaleyle açılabilir. İlk müracaat için aradığınız alan kapalıysa, gerekçeyi MAPEG’den öğrenmek, görüntüden önce yapılacak ilk iştir.

Uydu ile altın arama burada gerçek bir işe yarar: ormanın, su toplama havzasının, yerleşimin ve tarım arazisinin hedef alanla örtüşmesini ruhsat bedelinden önce görmek. Uydu ile altın arama için ruhsat dönemlerinin ilk aşaması, çevresel etki değerlendirmesi gerektirmeyen işlerle başlayabilir. Kanunun 17. maddesine göre jeolojik haritalama, jeofizik etüt, sismik, karot, kırıntı ve numune alma ile bunlara yönelik sathi hazırlık işlemleri için ÇED kararı aranmaz.

Uydu ile altın arama için yerel veri kaynaklarında üç adres öne çıkar. Birincisi MAPEG’in kendisi ve maden sicilidir. İkincisi MTA: Kanun, maden arama ve üretiminde kamu ve özel sektör tarafından üretilen yerbilimleri verilerinin, sondaj karotlarının ve numunelerin arşivlenmesi için MTA bünyesinde Türkiye Yerbilimleri Veri ve Karot Bilgi Bankası kurulduğunu söyler. Üçüncüsü UMREK’tir, rezerv raporlama kodu ve yetkin kişi sistemi onun elindedir. MTA, 1/500.000, 1/100.000 ve 1/25.000 ölçekli jeoloji haritaları yayımlar. Harita sayfalarında ücret ve çoğaltma izni koşulları belirtiliyor, bu yüzden kullanmadan önce MTA’nın güncel koşullarını okuyun.

Ülkeler arası karşılaştırma için ülkelere göre maden kadastro portalları rehberimize bakabilirsiniz.

Farmonaut ile uydu ile altın arama: poligondan rapora

Farmonaut, yeryüzü gözlemi ve yapay zekâyı maden aramaya uygulayan bir uydu veri analitiği şirketidir. Maden ruhsat acentesi, hukuk danışmanı, aracı veya yatırım danışmanı değiliz ve sizin adınıza ruhsat başvurusu yapmayız. Jeolojik tarafı yaparız: alanın koordinatlarını (KML, KMZ veya poligon), ülkeyi ve aradığınız madeni alır, analizi alan büyüklüğüne ve karmaşıklığına göre 5 ila 20 iş gününde teslim ederiz. Uydu tabanlı mineral tespit raporu, yüksek potansiyelli bölgeleri, prospektivite ısı haritalarını, jeolojik yorumu (faylar, alterasyon, ana kaya) ve coğrafi referanslı SIG dosyalarını içerir. Premium+ ise TargetMax™ sondaj istihbaratı ve üç boyutlu yeraltı modelleri ekler.

Bilgilerimize göre uydu ile altın arama yaklaşımımız, erken arama süresini aylardan günlere indirir ve bu aşamanın maliyetini yüzde 80 ila 85’e kadar düşürebilir, arazide bozulma yaratmaz. 100.000’den fazla hektarı, 20’den fazla maden türünde, 25’ten fazla ülkede taradık. Uydu tabanlı üç boyutlu mineral prospektivite haritalaması örneği, tipik bir teslimatın nasıl göründüğünü gösterir.

Sık sorulan sorular

Ekim 2026’da 3213 sayılı Maden Kanunu’nun mevzuat.gov.tr’deki güncel metni (7554 sayılı Kanun dahil), Meteoroloji Genel Müdürlüğü iklim sınıflandırması, NASA ASTER bülteni, Avrupa Uzay Ajansı Sentinel-2 belgeleri, ISPRS’te yayımlanan MTA çalışması ve Eldorado Gold’un yayımladığı işletme verileri kaynaklarına göre gözden geçirildi. Kanun, bedeller ve ilanlar değişir: başvurmadan veya ödeme yapmadan önce MAPEG ile teyit edin. Buradaki hiçbir şey hukuki, vergisel veya yatırım tavsiyesi değildir. Farmonaut ruhsat acentesi, aracı veya pazar yeri değildir.